كساني كه مي‌خواهند از مسير نيشابور وارد مشهد شوند، بوي تند و زننده زباله‌هاي دفن شده در آن حوالي را مي‌شناسند. زميني به وسعت 22 هكتار كه از سال‌ها پيش سايت دفن زباله‌هاي شهري مشهد بوده و اين روزها با تلاش پژوهشگران كشورمان در گروه پيشگامان صنعت و نيرو به نيروگاه توليد برق تبديل شده است؛ نيروگاهي كه نخستين نيروگاه توليد برق از بيوگاز در خاورميانه است. اهميت برق در زندگي امروز بر كسي پوشيده نيست و درست به همين دليل اصطلاح گنج را براي اين زباله‌ها انتخاب كرده‌ايم. گنجي كه نه مثل طلا و جواهرات ناياب است و نه مثل نفت خام براي تشكيل به ميليون‌ها سال وقت نياز دارد.

بخشي از زباله‌هاي شهري كه خشك و به صورت چوب، پلاستيك، شيشه و فلزات هستند قابل بازيافت و استفاده مجدد است ولي هميشه بخش مهمي از زباله‌هاي شهري را زباله‌هاي تر تشكيل مي‌دهد. گرچه قسمتي از اين زباله‌هاي‌تر كه معمولا زائدات ميوه و غذا هستند، مي‌تواند به كود آلي تبديل شود ولي باز هم مقدار زيادي از اين زباله‌ها باقي مي‌ماند كه تنها راه چاره، دفن كردن آنهاست. زبالههاي تر دفن شده در زير زمين با گذشت زمان به وسيله باكتري‌ها پوسانده و تجزيه مي‌شوند و از فرآيند تجزيه آنها گازهايي مثل متان، سولفيد هيدروژن، دي‌اكسيدكربن و اكسيدهاي مختلف نيتروژن به وجود مي‌آيد كه به طبيعت آسيب مي‌رسانند و موجب آلودگي محيط زيست مي‌شوند. در برابر گازهاي توليد شده 2 راه وجود دارد؛ يكي اين كه آنها را بسوزانيم تا وارد طبيعت نشوند و دوم اين كه به انرژي مورد نياز تبديل كنيم. مهم‌ترين فرآورده جانبي در فرآيند پوسيدن زباله‌ها گاز متان است كه به گاز مرداب شهرت دارد و بوي بد آن را همه مي‌شناسند. در پروژه نيروگاه زباله سوز مشهد تلاش پژوهشگران روي اين گاز متمركز شده است. اين روزها ديگر در سايت دفن زباله‌هاي شهري مشهد اثري از بوي بد نيست و ديگر هيچ شباهتي به قبرستان زباله‌ها ندارد.

تولید برق :

گام اول لوله‌كشي ميان زباله‌هاست. در حقيقت در اين پروژه يك شبكه لوله‌كشي مشبك در محل دفن زباله‌ها ايجاد شده كه اين لوله‌هاي مشبك از لابه‌لاي زباله‌هاي دفن شده مي‌گذرد. مهندس شهرام رحيم اقلي، مدير اين پروژه مي‌گويد: حدود 1700 متر لوله در اين شبكه به كار رفته است و همه لوله‌ها مشبك‌اند تا امكان نفوذ گازهاي حاصل از پوسيدن زباله‌ها به درون شبكه لوله‌كشي وجود داشته باشد. لوله‌گذاري در اين محل از حدود 4 سال پيش همراه با دفن زباله‌ها آغاز شده است. لوله‌ها در برخي قسمت‌ها به صورت افقي نصب مي‌شوند و در برخي قسمت‌هاي ديگر چاه‌هاي عمودي هستند تا امكان دسترسي به همه گازي كه توسط زباله‌ها توليد مي‌شود وجود داشته باشد.

در انتهاي انشعابات لوله‌ها يك دستگاه مكنده داخل يك واحد تصفيه گاز قرار دارد كه گازها را درون كانتينر مي‌كشد تا توسط دستگاه رطوبت‌گير، رطوبت گاز حذف شود. در طرف ديگر كانتينر گازي كه با مكش از شبكه لوله‌كشي گرفته شده و رطوبت آن از بين رفته با فشار از واحد تصفيه گاز بيرون مي‌رود؛ در واقع كانتينر گاز را جمع‌آوري و سپس فشاردار مي‌كند. چون گازي كه در محل دفن زباله توليد مي‌شود فشار ندارد و بايد فشار لازم به آن داده شود.

كانتينري كه مجاور محل دفن زباله‌ها نصب شده، اتاقكي است كه در فرآيند توليد برق از زباله‌ها سه مسووليت به عهده دارد؛ حذف رطوبت از گاز، فشاردار كردن آن و اندازه‌گيري ميزان اكسيژن و متان در مخلوط گازهاي حاصل. گاز اكسيژن نبايد در تركيب ما وجود داشته باشد، چون خطرناك است. بنابراين پيش از آن كه گاز به نيروگاه پمپ شود، بايد مطمئن شويم كه در آن اكسيژن وجود ندارد. اگر دستگاه اندازه‌گيري اكسيژن نشان دهد، بايد عيب‌يابي كنيم. مهندس رحيم اقلي در ادامه صحبت‌هايش دلايل احتمالي نفوذ اكسيژن به شبكه را ‌اين‌طور توضيح مي‌دهد : در فرآيند پوسيدن زباله‌ها توسط باكتري‌ها، اكسيژن توليد نمي‌شود ولي ممكن است اين گاز از بيرون به داخل شبكه نفوذ كند. در واقع اگر پوشش روي لوله‌ها مناسب نباشد، به محض مكش توسط دستگاه مكنده اكسيژن موجود در محيط وارد سيستم مي‌شود. براي جلوگيري از بروز چنين مشكلي بايد سطح پوشش روي محل دفن و لوله‌گذاري فشرده و بدون نفوذ باشد. پوشش مورد استفاده خاك رس به قطر يك متر است.

مدير پروژه نيروگاه بيوگاز مشهد در پاسخ به اين سوال كه آيا ميزان گاز توليدي زباله‌ها و تركيب درصد گازها قابل محاسبه و پيش‌بيني است، مي‌گويد: نمي‌شود محاسبه كرد. تركيب گازها بستگي به تركيب زباله‌ها دارد و تركيب زباله‌ها هم ثابت نيست چون با نوع مصرف شهروندان تغيير مي‌كند. در حقيقت فرهنگ مصرفي مردم، تعيينكننده نوع زباله است و تركيب زباله، تعيينكننده تركيب گازهاي حاصل.

پيش از اجراي اين طرح، زباله‌هاي‌تر شهروندان مشهدي پس از حمل به خارج شهر در فضاي سايت دفن مي‌شد و در شرايط غيرهوازي پس از فرآيند تخمير گازهاي متان سولفيد هيدروژن را توليد مي‌كرد. گاز متان گازي است كه 24 برابر دي‌اكسيدكربن پديده گلخانه‌اي را تشديد مي‌كند و مهم‌ترين توليد گازي زباله‌هاي‌تر است. سولفيد هيدروژن هم گاز مهم ديگري است كه در دفنگاه‌هاي زباله بالاي 200 پي پي ام آلودگي دارد و عامل بوي مشمئز كننده در سايت دفن زباله است. تاكنون در سايت دفن زباله مشهد گازهاي حاصل در 24 چاهك جمع‌آوري و بدون استفاده سوزانده مي‌شد ولي الان با لوله گذاري‌هايي كه انجام گرفته و نصب تجهيزات لازم گاز حاصل قابل جمع‌آوري است و مي‌تواند به توليد برق كمك كند. هر متر مكعب گاز زباله مي‌تواند يك كيلووات برق توليد كند.

يك طرح و اين همه مزايا :

دفع زباله و مواد زايد همواره يكي از دغدغه‌هاي اصلي جوامع بشري بوده و اين موضوع با توجه به افزايش جمعيت و گسترش روزافزون شهرنشيني اهميت بيشتري پيدا مي‌كند. قديمي‌ترين و مرسوم‌ترين روش دفع زباله، دفن آن زير خاك است و امروزه باتوجه به تحقيقات وسيعي كه روي محل‌هاي دفن زباله و تاثير آنها بر محيط زيست، خاك و آب‌هاي زيرزميني انجام گرفته، مشخص شده است اين روش، روش مناسبي براي دفع زباله بخصوص زباله‌هاي جامد شهري نيست.

بنابر آمار موجود به ازاي هر تن زباله دفن شده 3/1 تن آلاينده‌هاي گازهاي گلخانه‌اي آزاد و منتشر مي‌شود. به اين ترتيب مهم‌ترين مزيت اين طرح از بين بردن گازهاي مضر براي طبيعت و حفظ محيط زيست است ضمن اين‌كه در كنار آن، امكان توليد برق، اين انرژي مفيد و پرمصرف نيز وجود دارد. به طور طبيعي از زمان دفن زباله بايد حدود 3 سال گذشته باشد تا سرعت و مقدار توليد گاز براي چنين كاري مناسب باشد ولي در روش‌هاي روز دنيا با استفاده از روش همزدن زباله توليد گاز را سرعت مي‌بخشند. موضوع ديگري كه امروزه در كشورهاي پيشرفته مورد توجه قرار گرفته فضولات دامي و فاضلاب‌هاي شهري است. چون فرآيند پوسيدن اين زائدات هم گاز متان توليد مي‌كند. با گسترش چنين طرح‌هايي شايد اين امكان فراهم شود كه در روستاها و مناطق دورافتاده كه بايد به سختي و با هزينه بسيار شبكه انتقال نيرو كشيده شود از فاضلاب‌هاي انساني و فضولات دامي براي توليد برق در محل استفاده شود.

بسياري از كارشناسان معتقدند، زباله‌هاي ما براي توليد برق بسيار مناسب است و در مقايسه با كشورهاي اروپايي زباله بهتري داريم. تفاوت‌هايي كه الگوي مصرف جامعه ما نسبت به بسياري جوامع ديگر دارد، باعث شده از نظر توليد بيوگاز زباله مرغوبي داشته باشيم. در كشورهاي اروپايي بيشتر مصرف مردم مواد غذايي آماده است و حجم عمده زباله‌هاي خانگي را ظروف كاغذي و پلاستيكي بسته‌بندي تشكيل مي‌دهد. خريد ميوه و سبزيجات بيش از حد نياز كه متاسفانه در بسياري از خانواده‌ها مرسوم است و روش‌هاي سنتي تهيه و طبخ غذا باعث مي‌شود زباله تر در تركيب زباله شهري ما درصد بالايي را تشكيل دهد و زباله‌تر بيشتر برابر است با بيوگاز بيشتر و در نتيجه، امكان بهتر براي توليد برق از زباله.

اسلایدی در مورد مواد زائد جامد

مقدمه ای بر مواد زائد خطرناک

در استاني مانند استان گيلان با محيط زيست حساس و شکنندهاش که داراي مناطق و اکوسيستمهاي مختلف و ويژه اي مانند مناطق حفاظت شده، منابع آبي مهم مانند رودخانه ها، مناطق ساحلي و تالابي مانند تالاب بين المللي انزلي مي باشد، مشکل و معضل زباله بدليل عدم وضعيت مطلوب در زمينه مديريت مواد زائد جامد اثرات زيانبار و مخرب خود را بيش از پيش نشان داده است. با توجه به اينکه در حدود نيمي از جمعيت استان گيلان در مناطق روستايي ساکن بوده و اين جمعيت در حال افزايش مي باشد، نبود مديريت اصولي و صحيح مواد زائد در مناطق روستايي و دهياري ها در سطح استان مشکل ساز بوده و باعث بوجود آمدن مشکلاتي شده است که امروزه شاهد آن مي باشيم .تخليه و رهاسازي زباله هاي روستايي اقصي نقاط استان گيلان در مناطق مختلفي از جمله مجاورت مناطق مسکوني، در کنار امکانات بهداشتي و درماني مانند مراکز بهداشت، در کنار يا داخل رودخانه هاي استان و مشکلات عديده ديگر. پارک جنگلي سراوان يکي ديگر از مناطقي است که عليرغم ارزش حياتي، اکوتوريستي و اکوسيستمي حاکم بر فضاي آن متاسفانه حدود 20 سال است که بالادست اين پارک محل دفن زباله هاي 13 شهر و تعداد زيادي از روستاهاي گيلان شده که بوي زننده ناشي از روان شدن شيرابه هاي اين زباله ها در بستر رودخانه سياهرود مشام گردشگران را آزرده و رودخانه را مسموم کرده است. همچنين به دليل تماس با ريشه درختان نادر و کهن سفيد پلت، بلوط و توسکا و... اين گونه هاي زيبا و ارزشمند را منقرض نموده و در حال خشکاندن است.علاوه بر اين روستا کچا که در نزديکي محل دفن زباله ها قرار دارد از اين آلودگي بسيار متضرر شده که نمونه هاي آن عدم وجود آب آشاميدني مناسب، بروز بيماريهاي عفوني و غير قابل کشت شدن زمينهاي کشاورزي و... است. گفتني است شيرابه هاي حاصل از انباشت زباله باعث آلودگي آبهاي زير زميني بعد وسيعتر از منطقه سراوان رشت را تحت الشعاع قرار مي دهد.بنابراين با توجه به اين وضعيت نامساعد بايستي هر چه سريعتربا برقراري سيستم مديريتي و ايجاد روشهاي مطالعه شده و دقيق در جهت جمع آوري و حمل و نقل و دفع نهايي اينگونه مواد گامهاي اساسي برداشته شود.در اين راستا يک کارشناسان محيط زيست نسبت به آثار مخرب زيست محيطي و تهديدکننده تخليه زباله ها در حاشيه رودخانه ها و اراضي ساحلي درياي خزر در گيلان هشدار داد. "آسان باقرزاده" در گفت وگويي با ايرنا اظهارداشت: بررسي هايي که درخصوص زباله هاي 30شهر استان گيلان از سوي کارشناسان محيط زيست اين استان انجام شده است، نشان مي دهد که 80درصد زباله هاي شهري استان گيلان در حاشيه رودخانه ها تخليه مي شوند. وي که رياست دفترمحيط زيست وکيفيت منابع آب شرکت سهامي آب منطقه اي گيلان را نيز برعهده دارد، تصريح کرد: تخليه زباله ها در حاشيه رودخانه ها ضمن تهديد سلامت عمومي، آلودگي منابع آبي را نيز بدنبال دارد و در طبيعت شکننده اين استان يک فاجعه زيست محيطي محسوب مي شود. اين کارشناسان محيط زيست افزود: متاسفانه به رغم جمع آوري روزانه زباله شهري از جلوي در منازل، مردم نيز عادت کرده اند که زباله هاي خود را در حاشيه خيابان يا رودخانه ها رها کنند. وي خاطر نشان کرد: اين مطالعات نشان مي دهد 80درصد زباله ها در حوزه مطالعاتي، توسط شهرهاي رشت و انزلي توليد مي شوند. به گفته باقرزاده در زمان حاضر روزانه 560تن زباله در شهر رشت توليد مي شود. به گفته وي 798تن زباله در روز در حوزه آبخيز تالاب انزلي توليد مي شود و يکصد تن زباله شهر انزلي نيز روزانه در مجاورت اين تالاب بين المللي دفن مي شود. باقر زاده گفت: روزانه 15تن زباله در مجاورت رودخانه خالکايي ماسال دفن مي شود و محل انباشت موقت زباله هاي صومعه سرا در مجاورت رودخانه ماسوله در نظر گرفته شده است که 15تن در روز دراين محل دپو مي شود و ساير شهرهاي گيلان نيز وضعيت مشابهي دارند. وي افزود: هفت دهم زباله هاي بيمارستاني عفوني هستند و همراه زباله هاي شهري دفن مي شوند و تعدادي مطب و کلينيک خصوصي هم وجود دارند که هيچگونه مديريتي در جمع آوري و انهدام زباله عفوني آنهاصورت نمي گيرد و اين زباله ها همراه زباله ها شهري دفن مي شوند. وي يادآورشد: زباله هاي صنعتي استان نيز فاقد جايگاه مشخص و مديريت است و اين زباله هاي نيز همراه زباله هاي شهري دور ريخته مي شوند. باقرزاده، بر ضرورت بالا بردن فرهنگ زيست محيطي از طريق برنامه هاي آموزشي با همکاري گروههاي مردمي غيردولتي به منظور مقابله با تخريب هاي زيست محيطي تاکيد کرد. رودخانه هاي گيلان در گذشته محل زيست و زايشگاه انواع ماهيان بويژه ماهي سفيد، سوف، سيم و ديگر آبزيان بودند که بازي هاي انواع ماهيان نقره اي رنگ در داخل آب هاي زلال رودخانه ها نشاط و طراوت خاصي به مردم اين مناطق مي بخشيد. تمامي شهرهاي استان گيلان در حاشيه رودخانه ها بنا شده اند و آب بسياري از اين رودخانه ها در گذشته به منظور مصرف شرب نياز به تصفيه نداشت ولي امروزه به علت بوي متعفن آزاردهنده ناشي از آلاينده ها عبور از کنار اين رودخانه ها نيز آزاردهنده و مشمئزکننده شده است. کارشناسان اجراي برنامه هاي آموزشي در تمام سطوح سني،احداث مرکز جمع آوري زباله هاي مناطق شهري و روستايي، بهره مندي از گروه هاي مدني و مشارکت مردمي و انتخاب روش و مکان مناسب براي دفع اصولي زباله از قبيل کارخانه کمپوست يا روش دفن فوکوکا را به عنوان مديريت بهينه زباله ها پيشنهاد مي کنند.رئيس اداره کل محيط زيست گيلان با تاکيد بر اهميت مديريت زباله هاي مناطق روستايي گفت: بخش بزرگي از مواد زائد مربوط به روستاهاست که از طريق رودخانه ها به درياي خزر مي ريزد براي همين ما سعي مي کنيم با همکاري دستگاههاي مختلف، کارشناسان و NGO ها، برنامه هاي آموزشي مختلف را در مناطق روستايي پياده کنيم. مهندس کامران زلفي نژاد، نقش گشت ويژه و گارد محيط زيست را بسيار مثبت دانست و خاطرنشان کرد: فعاليت اين بخش تاکنون نمود بسيار خوبي داشته و مردم هم همکاري قابل قبولي داشتند.

                                     کنترل آلودگی آب در اماکن دفن زباله

برای تعیین عمق دفن بهداشتی زباله، باید محل حفره ها و فاصله آن با سطح آب زیرزمینی و شیب زمین تسطیح شده مدنظر قرار گیرد. این مطالعات را می توان در منطقه موردنظر با حفر چاههای آزمایشی انجام داد.

محل حفره ها و بالاترین سطح سفره آب زیرزمینی در طرح ریزی یک محل دفن از بیشترین اهمیت برخوردار است. کف زمین پر شده از زباله، باید به مراتب بالاتر از سطح سفره آب های زیرزمینی باشد. ضرورتاً خاک موجود بین این فاصله، حفاظت آبهای زیرزمینی را تضمین خواهد کرد.

بهترین راه حل کنترل و جلوگیری از آلودگی ناشی از انتشار شیرابه زباله، ممانعت از توسعه و انتشار آن به آبهای زیرزمینی است.

کنترل نشت شیرابه زباله در زمین های مرطوب عملاً و بطور اصولی امکانپذیر نیست. بنابراین موازین کنترل کمی و کیفی منابع آب های سطحی و زیرزمینی، باید در انتخاب محل و طراحی عملیات دفن مورد توجه خاص واقع شود. بدین منظور ابتدا از میزان منابع آب موجود به عنوان پایه طراحی و سیستم های کنترل نشت استفاده می شود.

میزان جاری شدن آب در سطح زمین، میزان تبخیر، توپوگرافی منطقه و نوع موادی که قرار است دفن شود، نمودار میزان نشت است در هر صورت محاسبه مقدار نشت و تبخیر کلی، پس از تکمیل ظرفیت حوزه، دقیقاً انجام می گیرد که این کار به مطالعه توازن آب و تدوین یک برنامه منسجم نیاز دارد.

عامل مهم دیگر، نوع خاکی است که برای پوشش زباله به کار می رود. قابلیت نفوذپذیری چنین خاکی بایستی کم بوده و انقباض و انبساط آن در برابر رطوبت و خشکی در حداقل باشد.

مقدار آب روان در سطح زمین، به شدت بارندگی و طول زمان آن بستگی دارد. در این زمینه قابلیت نفوذپذیری خاک پوششی، شیب سطحی (2 تا 4 درصد و برای شیب های جانبی 30 درصد)، کیفیت و شرایط خاک، درصد رطوبت و مقدار و نوع پوشش گیاهی اهمیت ویژه ای دارد.

به تجربه ثابت شده که اگر لایه بندی و دفن زباله های معمولی خانگی با مخلوطی از خاک رس و گل و لای انجام گیرد، تا عمق چندین متر و بیشتر خطر بارزی برای آبهای زیرزمینی بوجود نمی آید. شرط اساسی این کار، کنترل نزولات جوی و زهکشی اصولی آبهای سطحی و زیرزمینی اطراف محل دفن است.

ایجاد سدبندی و یک حفاظ 3 متری خاک همراه با مصالح مطمئن تر، برای جلوگیری از نفوذ نزولات جوی و سایر آبهای سطحی به منطقه دفن بسیار موثر است. در این زمینه توجه به نوع خاک و میزان بارندگی از اهمیت خاصی برخوردار است.

اگر زباله مستقیماً در روی سفره آب های زیرزمینی دفن شود، آب های زیرزمینی بطور جدی آلوده خواهند شد. این آلودگی ، اساساً از شستشوی زباله در اثر تماس با آب یا پساب نفوذی بوجود می آید مضافاً اینکه امکان ایجاد گازهایی مانند دی اکسیدکربن، متان، هیدروژن سولفوره، نیتروژن و آمونیاک را که در طول جریان تجزیه زباله تولید می شوند، فراهم می نماید.

مقدمه :

انسان و بسیاری از موجودات به شیوه های مختلف زباله تولید می کنند که تولید زباله بطور چشمگیری رو به افزایش است این افزایش و تولید موجب بحرانهایی در زمینه محیط زیست گردیده است که حیات موجودات کره زمین را بامشکلات جدی روبرو ساخته است . تولید آلاینده های مختلف زباله که هرروز برتعداد وتنوع آنها افزوده میشود سبب شده که ضمن خسارت به منابع اصلی ( آب ، خاک ، هوا ) با مقادیر زیاد مواد زاید به اشکال جامد ، نیمه جامد ، مایع و گاز مواجه شده ایم و این بدان معناست که بشر به دست خود عرصه زندگی را برخود و سایر موجودات تنگ نموده است

استفاده از چهل و هشت هزار ماده شیمیایی در زندگانی روزمره که تاکنون تنها خاصیت سرطان زایی پانصد نوع آن به اثبات رسیده نوعی تهدید جدی برای محیط زیست وسلامت انسان به شماره میرود.

براساس مطالعه WHO عدم توجه به جمع آوری ودفع مواد زائد میتواند 32 مشکل زیست محیطی بوجود آورد . افراد جامعه باید بدین باور برسند که علاوه بر رعایت موازین بهداشت فردی ملزم به حفظ بهداشت محیط پیرامون خود نیز هستند زیرا درصورت عدم رعایت این موضوع سلامت آنها و سلامت سایر افراد جامعه در مخاطره خواهدافتاد یکی از موارد مهم در زمینه حفظ و ارتقای سلامت افراد و جامعه دفع زباله ومواد زاید صحیح است که متأسفانه درخیلی از مناطق شهری و روستایی بدلیل روشهای نامطلوب جمع آوری زباله، محیط زندگی وسلامت افراد در معرض آلودگی وخطر قرار دارد.

تعریف زباله : بطور معمول به کلیه مواد زاید جامد (فسادپذیر و فسادناپذیر) گفته میشود که درمنازل ، مراکز تهیه وتوزیع وفروش مواد غذایی ، مؤسسات صنعتی وتجاری وکشاورزی و بیمارستانها ومراکز درمانی تولید میشود.

خطرات بهداشتی زباله :

عدم کنترل زباله های شهری وروستایی بعلت مواد آلوده کننده وفساد پذیر و نیز رطوبت وحرارت مناسب پناهگاهی مناسب برای انواع حشرات و جوندگان موذی میباشد. همواره توده های زباله از عوامل اصلی ومولد بسیاری از بیماریهای مشترک بین انسان و حیوانات و سایر بیماریهای واگیر دار وغیرواگیردار بوده است .

پراکندگی مواد زاید خانگی وصنعتی وتجاری وانتشار زباله های بیمارستانی ازیک سو و تداوم گرما و طولانی شدن زمان برداشت زباله از معابر و اماکن عمومی از سوی دیگر از جمله عوامل مساعد کننده برای تکثیر ورشد سریع بسیاری از باکتریها و انگلها و موجودات و جوندگان موذی میباشد.

مگس با انتقال فیزیکی بسیاری از باکتریها و انگلها نظیر تراخم – اسهالهای مهلک و عفونی و بیماریهای قارچی ومسمومیت غذایی و ... باعث بیمارشدن انسان میگردند.

باکنترل و دفع صحیح بهداشتی زباله حدود 90 درصد از مگسها ، حدود 65 درصد از موشها را میتوان تحت کنترل درآورد.

ترکیبات زباله :

 برای عملیات جمع آوری ، نگهداری ، حمل ونقل ، دفع بهداشتی و بازیافت از تجزیه و تحلیل مواد تشکیل دهنده زباله استفاده میشود.

از لحاظ ترکیبات فیزیکی زباله ، زباله تشکیل شده از 1- پس مانده مواد غذایی 2- کاغذ و مقوا 3- پلاستیک و لاستیک 4- پارچه 5- چرم 6- مواد زاید باغ 7- چوب 8- شیشه 9- قوطی های فلزی 10- اشیای بی ارزش ساختمانی ( آجر وسنگ و گچ و... ) 11- خاک و خاشاک 12- استخوان

ترکیبات شیمیایی زباله: ترکیبات فرمولی موادتشکیل دهنده زباله رابرسی میکند همانندمیزان کربن – هیدروژن – اکسیژن-ازت-سولفور-PH ورطوبت

اصول جمع آوری وحمل زباله :

تقریبا 80 درصد از هزینه های مربوط به زباله ها هزینه جمع آوری زباله میباشد از این لحاظ هزینه های سنگینی بر شهرداریها وسازمانها ی وابسته به جمع آوری و دفع زباله ها میگردد.

میزان سرانه زباله درمناطق شهری ایران 658 گرم در روز و درمناطق روستایی بین 220 تا 340 گرم در روز برای هر نفر میباشد و بطور متوسط 240 کیلوگرم درسال برای هرنفر درنظر گرفته میشود.

مواد زباله ای باید پس از تولید دریک محل مناسب با توجه به شرایط بهداشتی و رعایت نکات بهداشتی مراحل عملیاتی در سریعترین زمان ممکن جمع آوری حمل ونقل دفع گردد که بهترین روش ، جمع آوری مستقیم از درب منازل و انتقال به محل دفع میباشند ( دفن یا روشهای دیگر)

درمراحل نگهداری وجمع آوری نقش آموزش وهمکاری متقابل بین تولید کنندگان زباله و پرسنل خدمات شهری در افزایش راندمان عملیات بسیار مؤثر است .

تولید کنندگان زباله باید آگاهی کافی ازاینکه زباله ها را در ظروف مناسب از لحاظ جنس و ظرفیت ( حجم) وزمان تحویل به کارگران خدمات شهرداری داشته باشند.

درهنگام نگهداری زباله ها درمنازل ومحل تولید از ظروف پلاستیکی درب دار یا فلزی ضد زنگ با مقطح دایره ای ونیز استفاده از کیسه پلاستیکی زباله برای حفظ نظافت محیط زیست استفاده شود. بهترین روش جمع آوری زباله ها بطور روزانه است که در کنترل وجلوگیری از رشد و پرورش مگس مؤثر میباشد و بهترین زمان جمع آوری درساعاتی از شبانه روز که شهر خلوت بوده و ترافیکی وجود ندارد صورت گیرد .

انواع روشهای انتقال زباله :

1- استفاده از کامیون زباله کش اتوماتیک

2- استفاده از کامیونهای معمولی بزرگ زباله کش

3- استفاده از وانت

4- استفاده از کانتینرها

5- استفاده از گاری

6- استفاده از قطار و کشتی

تقسیم بندی زباله ها براساس مبداء تولید :

1- زباله های خانگی ( تجاری )

2- زباله های بیمارستانی

3- زباله های رادیواکتیو

4- زباله های شیمیایی

5- زباله های بیولوژیکی

6- مواد زاید قابل اشتعال

انواع روشهای دفع زباله :

1- دفن بهداشتی زباله ها

2- سوزاندن زباله ها

3- کمپوست کردن ( تهیه کود از زباله )

4- تلنبار کردن

5- دفع در رودخانه ، دریا

6- غیره

دفن بهداشتی زباله ها :

 روش خاصی است که براساس آن زباله ها را طوری در درون خاک مدفون میکنند که لایه بندی و پوشش دادن به آنها هیچ زیانی به محیط زیست ، موجودات دیگر و انسان نرساند. در روشهای دفن بهداشتی مشکلات زیست محیطی از قبیل بو ، دود و آلودگی خاک و آبهای سطحی وزیر زمینی وجود ندارد برای اجرای دفن بهداشتی مراحل زیر صورت میگیرد : براساس قوانین و دستورالعملهای حفاظت محیط زیست

1- انتخاب محل دفن

2- آماده سازی محل دفن

3- جلوگیری از کنترل آلودگی آبهای زیرزمینی و سطحی در منطقه دفن

مزایای روش دفن بهداشتی :

1- اقتصادی ترین روش میباشد البته درصورتی که زمین به مقدار کافی ومناسب باشد.

2- سرمایه گذاری اولیه آن درمقایسه باسایر مواد دفع بهداشتی زباله کمتر است .

3- برای دفع نهایی زباله نیاز به مراحل ومکمل بعدی ندارد .

4- نیاز به جداسازی مواد ندارد .

5- از زمین دفن برای ایجاد فضای سبز ، پارک ، ... پس از انجام تخلیه و پرشدن ظرفیت محل میتوان استفاده کرد.

معایب روش دفن بهداشتی :

1- برای جوامع پرتراکم زمین مورد نظر درفاصله مناسب در دسترس نیست .

2- گاهی اوقات در اثر بی توجهی مسئولین مربوطه زباله ها بصورت تلنبار تبدیل میشود.

3- بدلیل ایجاد نشت از محل دفن ساختمان سازی مقدورنمیباشد ( به صرفه نیست ) .

4- دراثر تولید گاز متان ونشت شیرابه وتولید گاز Co2 ایجاد خطر انفجار و بالارفتن سختی آبهای زیر زمینی وآلوده شدن آنها میگردد.

سوزاندن زباله :

سوزاندن وتبدیل مواد زاید جامد ( زباله ) به خاکستر و گاز باعث کاهش حجم زیاد زباله گردیده بطوری که اگر بصورت اساسی و با زباله سوزهای مدرن کار سوزاندن زباله صورت گیرد میتواند 80 تا90 درصد از حجم زباله را کاهش دهد.

این روش یک روش اساسی دردفع زباله های بیمارستانی وبرخی مواد زاید خطرناک مطرح میباشد.

هنگامی میتوان نتیجه خوبی از سوزاندن زباله ها گرفت که درهنگام سوختن زباله 1- کار با احتراق کامل صورت گیرد. 2- هیچ گونه آلودگی در محیط اعم از اتمسفر خاک آب و ... بوجود نیاورد 3- از دستگاههای مخصوص زباله سوز استفاده کنیم .

دستگاه زباله سوز ویژه مراکز درمانی وبیمارستانی :

برطبق قوانین جاری کشور سوزاندن زباله ها با دستگاه زباله سوز برای هر بیمارستان از وظایف ضروری میباشد که مدیریت بیمارستان ملزم به انجام آن است دفع سریع زباله های بیمارستانی و مراکز درمانی بعلت جرمهای میکربی و عوامل بیماریزایی ومواد زاید آزمایشگاهی ، پاتولوژیکی ، زواید شیمیایی و دارویی و فضولات سمی دارای اهمیت بهداشتی خاص است .

برای حذف پس مانده ناشی از سوختن مواد زاید باید در محل مناسبی دفن بهداشتی صورت گیرد برای جلوگیری از خروج گازهای سمی وخطرناک ذرات گرد و غبار با استفاده از تجهیزات ویژه تصفیه گازهای متصاعد شده را انجام میدهند.

محاسن :

1- محو سریع زباله دراماکن تولید آن

2- نیاز به زمین کمتری در ارتباط با روش دفن بهداشتی دارد.

3- مواد خاکستر بجا مانده از نظر بیولوژیکی مخاطره انگیز نبوده و قابل دفن هستند .

4- وضعیت آب و هوا و تغییرات جوی اثر مهمی در فرآیند ندارد .

معایب :

1- سرمایه گذاری اولیه بالا

2- موضوع آلودگی هوا درصورت رعایت نکردن اصول زباله سوزی

3- از خود خاکستر ومواد پس مانده بجای میگذارد که نیاز به دفن دارد.

4- احتیاج به پرسنل کارآزموده و مجرب دارد .

5- هزینه نگهداری وتعمیرات دستگاهها بالاست

6- برای دفع نهایی مواد زاید خطرناک ازجمله مواد رادیواکتیو ومواد قابل انفجار روش مناسبی نیست .