در گذشته کوره های آجرپزی خارج از شهر قرار داشتند اما با گسترش شهرها از هر طرف، این کارگاهها در میان خانه های مردم قرار گرفته اند و به طور طبیعی مشکلات بسیاری را نیز نه تنها برای مردم همجوار بلکه کل استان ایجاد کرده اند.آلودگی زیست محیطی بزرگترین مشکلی است که مردم استان با آن دست و پنجه نرم می کنند و بسیاری از پزشکان نیز معتقدند علت افزایش آمار بیماران مبتلا به سرطان در این استان نیز پراکندگی ذرات آلاینده حاصل از سوخت کوره های آجرپزی و کارخانه های کاشی و سرامیک است. علاوه بر آلودگیهای زیست محیطی، ذخایر خاک استان نیز در معرض تهدید است زیرا آجر یزد به دلیل استفاده از نوع خاصی از خاک که تنها در استان یزد موجود است، معروف شده و این معروفیت کم کم می رود تا به مشکلی بزرگ در استان تبدیل شود زیرا خاک منبعی نیست که به سرعت تجدید شود و برای تجدید دوباره آن به میلیونها سال زمان نیاز است.کوره های آجرپزی در واقع تنها برای آجرپزها و صاحبان این کارگاهها مفید است زیرا به جز خاک، آب و سوخت به سرمایه دیگری نیاز ندارند که خاک و آب آن از منابع طبیعی و سوخت آن با یارانه های بسیار سنگین توسط دولت تامین می شود. نیروهای فعال در کوره های آجرپزی نیز اغلب یا اتباع بیگانه هستند که حقوق چندانی دریافت نمی کنند یا جوانانی که به دلیل مشکلات معیشتی به حداقل دستمزد هم رضایت می دهند و یا کودکان کار. این کوره ها نه تنها از لحاظ زیست محیطی برای مردم مقرون به صرفه نیستند بلکه همین مردم برای استفاده از آجر تولیدی کوره هایی که سالهاست با آسیب های آن روبرو هستند باید مدتها در نوبت بمانند زیرا فروش آجر در استانهای دیگر برای صاحبان کوره پزخانه مقرون به صرفه تر است. بسیاری از کارشناسان مسائل اقتصادی معتقدند کار تعدادی از کوره های آجرپزی زمانی رونق گرفت که بحث ساخت و ساز در کشور رونق یافت و بازار آجر داغ شد از طرفی تعدادی از فخاریها به دلایل زیست محیطی بسته شدند، آنگاه فخاران باقیمانده نه تنها تولید خود را افزایش دادند و سودهای کلان به جیب زدند بلکه خطوط تولید خود را نیز تغییر دادند و به سمت تولید آجرسفال رفتند. همین امر سبب شد قیمت آجر به یکباره افزایش یابد و مردم استان بیشترین ضرر را از این افزایش قیمت دیدند زیرا حاضر نبودندآجر شهر خود را به چند برابر قیمت خریداری کنند وکوره داران نیز توزیع آجر در استانهای دیگر را مقرون به صرفه تر دیدند. با این تفاسیر واضح است که کوره های آجرپزی هیچ رهاورد مثبتی برای مردم شهر ندارد و تعطیلی آنها برای مردم مقرون به صرفه تر خواهد بود. عده ای نیز معتقدند، حال که استان از ظرفیت خوبی در این زمینه برخوردار است، چرا برای ادامه کار آنها سنگ اندازی می شود و عده ای از مسئولان اجازه نمی دهند استان از این ظرفیت خود به خوبی استفاده کنند. ماهانه ۳۵ میلیارد یارانه سوخت به کوره های آجرپزی یزد اختصاص می یابد معاون برنامه ریزی فرماندار یزد در این زمینه اظهار داشت: ماهانه ۳۵ میلیارد تومان یارانه سوخت به ۶۰کوره آجرپزی دستی و ۱۴۰کوره فشاری و صنعتی استان یزد پرداخت می شود و این رقم سهم بسیار بزرگی از اعتبارات استانی است. هم اکنون ۷۰ درصد کوره های موجود در یزد، مازاد نیاز استان است اما مردم برای دریافت آجر در مضیقه هستند. با اشاره به وضعیت نرخ گذاری آجر برای مردم استان یزد ، تا دو سه سال پیش وضعیت فروش آجر به نحوی بود که در بسیاری موارد حتی زیر نرخ مصوب به فروش می رسید اما با داغ شدن بحث ساختمان سازی و مسکن به یکباره قیمت بالا رفت و حتی مردم استان نیز که مشکلات این کوره ها را به دوش می کشند و نسلهای بعدی آنها نیز باید تبعات ناشی از آن را ببینند ... .
هنوز چندماه بيشتر از بحران آلودگي هوا در پاييز و زمستان پارسال نگذشته است اما همچنان اين موضوع گريبانگير شهروندان پايتخت و كلانشهرهاي كشور است.
اظهارنظرهاي كارشناسي دوباره اين موضوع را به بحث روز تبديل كرده است.
«آلودگي هوا هرگز جزء اولويتهاي اصلي و اوليه تصميمگيران و مديران ما نيست و به همين دليل روز به روز وضعيت آلودگي هوا در تهران و ديگر كلانشهرها حادتر ميشود».
مديرعامل شركت كنترل كيفيت هواي شهرداري تهران در گفتوگو با مهر با اعلام اين مطلب افزود: اگر آلودگي هوا جزء اولويتهاي اول ايران بود، وضعيت هواي پايتخت ايران و كلانشهرهاي آن اينگونه بحراني نميشد.
دكتر يوسف رشيدي با اشاره به قانون برنامههاي 5 ساله دوم، سوم و چهارم توسعه بيان كرد: در بند اول ماده 62 قانون برنامه چهارم توسعه، دولت مكلف شده كه در طول برنامه نسبت به كاهش آلودگي هواي شهرهاي بزرگ و رساندن آنها به استانداردهاي تعيين شده از سوي شورايعالي حفاظت محيطزيست و وزارت بهداشت اقدام كند.
مديرعامل شركت كنترل كيفيت هواي تهران ادامه داد: اما دولت اواخر سال گذشته آييننامه اجرايياي را تدوين كرد كه خود اين آييننامه نيازمند تفسير بود. امسال هم سال آخر برنامه چهارم توسعه است.
بدين ترتيب آيا ما به چشمانداز برنامه چهارم توسعه در بحث آلودگي هوا ميرسيم؟ مسلما نه.رشيدي با انتقاد از دولت تصريح كرد: با احتساب سالهاي برنامههاي دوم، سوم و چهارم توسعه ما 15 سال زمان داشتيم كه متولي واحدي براي وضعيت آلودگي هواي تهران و كشور ايجاد كنيم، اما بهدليل اينكه محيطزيست و آلودگي هوا در اولويت مديران كشور نيست عملا هيچ تحولي در اين زمينه ايجاد نشد.
مديرعامل شركت كنترل كيفيت هواي تهران گفت: در كشور ژاپن 10 سال است كه آلودگي هوا از وضعيت بسيار بحراني به سالم تغيير پيدا كرده است و علت آن هم فشار مردم و پاسخ خواستن از دولت آن كشور بود كه مديران حكومتي را وادار كرد موضوع آلودگي هوا را جزء اولويتهاي اول برنامههاي خود قرار دهند. رشيدي ادامه داد: در ايران هم تا زماني كه اين اتفاق نيفتد و دولت محيطزيست را اولويت اول خود قرار ندهد، آلودگي هواي ايران در وضعيت بحراني و ناسالم باقي ميماند.
تولد نوزادان كم وزن :
پژوهشهاي محققان انگليسي حاكي از آن است كه آلودگي هوا ميتواند بر وزن نوزاد در رحم مادر تاثير داشته باشد. واحد علوم پزشكي ايران با اعلام اين مطلب افزود: اين محققان دريافتند هر چه بيشتر مادران ابتدا و انتهاي بارداري در معرض آلودگي هوا قرار بگيرند احتمال اينكه نوزاد رشد مناسبي نداشته باشد، بيشتر است.
اين مطالعه كه نتايج آن در مجله اپيدميولوژي منتشر شد، روي 336 هزار كودك در نيوجرسي كه از سال 1999 تا 2004 به دنيا آمدند به انجام رسيد. البته متخصصان اظهار داشتند كه جزئيات بيشتري براي نتيجهگيري نهايي نياز است.
در اين پژوهش از اسناد موجود در بيمارستان و شناسنامه نوزادان استفاده شد و مواردي مانند آموزش، روابط زناشويي، چگونگي زندگي و اينكه آيا مادران سيگاري بودند يا نه مورد ارزيابي قرار گرفت همچنين اين گروه مقدار آلودگي هوا را نيز بهطور مرتب با اين موارد كنترل ميكردند.
براساس اين يافتهها مشخص شد مادراني كه جوان تر، با تحصيلات پايينتر، سيگاري و فقيرتر هستند احتمال اينكه داراي نوزاداني با وزن كم باشند، بيشتر است. اما
به هر حال با اين موارد يافت شده ارتباط افزايش آلودگي هوا با رشد مناسب نوزادان مرتبط بود؛
براين اساس مهمترين عامل آلودگي كه اثر بيشتري بر نوزادان داشت، ذرات ريز معلق و دي اكسيد نيتروژن گزارش شده است كه اين ذرات ريز به درون ريه نفوذ كرده و موجب بيماريهاي قلبي و دستگاه تنفسي و در نتيجه مرگ ميشود.


